لاکپشت پرنده فهرستی است از کتابهای برتر هر فصل، برای کودکان و نوجوانان ایرانی. این کتابها را گروهی از منتقدان، کارشناسان و نویسندگان کودک و نوجوان، با بررسی کتابهای هر فصل، انتخاب میکنند. هر سال، داوران و سیاستگذارانِ فهرست، براساس مقتضیات روز و همچنین با توجه دیدگاهها و نقد و بررسی صاحبنظران، این معیارها و ملاکها را بازبینی میکنند و آنها را در متنی با عنوان اصول، شیوهی اجرایی و معیارهای فهرست و نشانهای لاکپشت پرنده اعلام میکنند.
معیارهای راهیابی به فهرست و دریافت نشان
۱- دستیابی به سبک شخصی و توانایی در آفریدن جهانی تازه و فضای منحصر به فرد.
۲- هماهنگی و تناسب میان اجزای سازندهی کتاب، اعم از محتوا، زبان، شکل اجرایی متن، گرافیک، آمادهسازی، مواد به کار رفته و چاپ کتاب.
۳- توجه به ظرفیتهای زبان، نوآوری در حوزهی زبان فارسی و کمک به گسترش و پویایی آن.
۴- پیوند با پیشینه ادبی، امکان فراتر رفتن از سنتهای ادبی و گشودن افقهای تازه.
۵- نوآوری در ارائه شکلهای تازه ادبی و پیشنهادهای نو در فضای ادبیات کودک ایران و جهان.
۶- توجه به درستی و غیرجانبدارانه و به روز بودن اطلاعات در کتابهای اطلاعاتی، اعم از کتابهای دینی، علوم انسانی، علمی و آموزشی و… در کنار توجه به نوآوری در شیوهی تألیف، گرافیک، نوع مواد و چاپ.
۷- احترام به ارزشهای مردم ایران و پرهیز از طرح مسایلی که در آنها ارزشهای مردم و اقوام ایرانی مورد تمسخر قرار گیرند.
۸- توجه به زیست همزمان کودکان ایرانی در چارچوب مرزهای ملی و عضویت در جامعهی جهانی.
۹- توجه به روحیه و تفکر انتقادی و برجستهسازی پرسشگری.
۱۰- احترام به تفاوتهای فردی کودکان و مقاومت در برابر یکسانسازی و همسانسازی کودکان و توجه به احساس رهایی آنان.
۱۱- توجه به پیچیدگیهای دنیای واقعی کودک، خواستهها و نیازهای کودکان امروز و پرهیز از سادهسازی و سادهانگاری و همچنین تحمیل دنیای بزرگسالانه به کودکان.
۱۲- احترام به ارزشهای بشری، عام و جهانشمول، مانندِ صلح و امنیت، مدارا و گفتوگو، احترام به انسانها و همدلی با آنها، در کنار احترام به دیگر موجودات، مخالفت با هرگونه تبعیض، رعایت حقوق همهی انسانها، بهخصوص کودکان، همچنین کودکان با نیازهای ویژه و احترام به محیط زیست.
کتابهای طوطی به دلیل کیفیت بالای ادبی و هنری همواره موفق شدهاند به فهرست لاکپشت راه یابند. طوطی در فهرست بیستونهم لاکپشت پرنده (بهترین کتابهای بهار ۱۳۹۷):
- زنان در علم/ ۴ لاکپشت
- تک خال/ ۴ لاکپشت
- یک چیز سیاه/ ۴ لاکپشت
- اعداد شگفتانگیز در زندگی جانوران/ ۴ لاکپشت
- فیزیک لعنتی/۴ لاکپشت
- ماکارونی و کوفته قلقلی/ ۴ لاکپشت
- فرغولی و از ما بهترون/ ۳ لاکپشت
- کیوکیو کشتمت/ ۳ لاکپشت
- خوراک زرافه با سالاد لاکپشت/۳ لاکپشت
