اگر مربی یا مروج کتاب کودک هستید یا والد یا جزو مراقبین کودک، فرقی نمیکند. پیشنهادهای زیر به شما کمک میکنند تا تجربهی خواندن اگر سیبها قهر کنند کتاب را برای کودکان غنیتر کنید.
پیش از خواندن کتاب
یک
ابتدا لازم است خودتان یک دور کتاب را برای خودتان بخوانید. احتمالاً این پرسشها یا درنگها برای شما شکل خواهد گرفت (این بخش مربوط به شماست و قرار نیست این پرسشها را با کودک مطرح کنید. هدف از این بخش آمادگی بیشتر مربی یا مراقب کودک است).
* از این نویسنده/تصویرگر قبلاً کتابی خواندهام؟ چقدر با او و آثارش آشنایی دارم؟
برای آشنایی با آثار و حوزهی فعالیت رضا دالوند میتوانید به وبگاه «انجمن تصویرگران ایران» مراجعه کنید.
کتابهای دیگر رضا دالوند در طوطی:
* چه ویژگیهایی در آثار این نویسنده/تصویرگر بیشتر نظرم را جلب کرده است؟
* اگر بخواهم به چند ویژگی در آثار او اشاره کنم، چه چیزهایی را مطرح میکنم؟
(چگونگی کاربرد رنگها، عناصر مشترک و مشابه میان آثار او، احساسات و برداشتی که فرم تصویرگری او در شما ایجاد میکند، اگر بخواهید دست به کار شوید و برپایهی مدل تصویرگری او طرحی ایجاد کنید از چه ابزاری استفاده میکنید؟ مدادرنگی؟ مدادشمعی؟ گوآش؟ آبرنگ؟ کاغذ؟)
* از طرح جلد کتاب چه برداشتی در ذهنم شکل گرفت؟ میتوانم حدس بزنم داستان کتاب از چه قرار است؟
* پشت جلد کتاب را بخوانید. چه دادههایی دریافت کردید؟
* چهرهی کودک روی جلد با پشت جلد چه تفاوتی دارد؟
دو
فضاسازیهای موثر و مرتبط با فضای داستان کمک میکنند تا کودک پیوند عمیقتری با مفاهیم داستان برقرار کند. پیشنهادهای زیر را با درنظرگرفتن شرایط و امکاناتی که در اختیار دارید دنبال کنید:
* چیدن میوههای فصل در فضای کلاس یا محیط خانه
* ساخت یک صفحهی بازی بزرگ (برد دیواری) برای جداکردن میوههای فصل و انداختن آنها در سبد (میتوانید بهسادگی با کاغذهای رنگی طرح میوههای هر فصل را آماده کنید و بهصورت پراکنده روی صفحه قرار دهید. با مگنت یا چسب دوطرفه آنها را به صفحه وصل کنید. چهار سبد میوهی کاغذی در پایین صفحه دیواری قرار دهید. نشانهای از هر فصل روی سبد قرار بدهید. مثلاً درختی با شکوفههای بهاری روی سبد بهار، تصویر خورشید روی سبد تابستان، چتر و قطرههای باران روی سبد پاییز و آدمبرفی روی سبد زمستان).
* یک فعالیت درگیرکننده برای آغاز پیوند با کتاب میتواند خرید میوه از میوهفروشی محله باشد. به صورت گروهی یا فردی با کودکان به میوهفروشی بروید. اجازه بدهید میوهها را خوب نگاه کنند، لمس کنند، بو کنند و انتخاب میوهها را به آنها واگذار کنید. حواستان باشد که بهتر است میوههایی که در داستان آمده حتماً جزو انتخابها باشد و اگر بچهها آنها را انتخاب نکردند، خودتان آنها را انتخاب کنید (سیب قرمز، سیب زرد، سیب ترش، موز و توتفرنگی). میتوانید در فرایند خرید میوه نیز آنها را سهیم کنید تا در فرایند سواد مالی نیز قرار بگیرند (میتوانید مجموعهی هوش مالی را تهیه کنید: پول چیست؟، پسانداز پول، پول درآوردن، خرج کردن پول). میتوانید در مسیر برگشت دربارهی میوهها گفتوگو کنید و هرکس از میوهی موردعلاقهاش بگوید. طعم و رنگ و عطری که هر میوه دارد و اینکه دوست دارد میوهی موردعلاقهاش را چطور بخورد؟ با پوست؟ بدون پوست؟ خردشده یا درسته؟ پختهشده یا نپخته؟ دوست دارد با میوهی موردعلاقهاش کیک یا دسر درست کند؟
به خانه یا مهدکودک برگردید. میوهها را با مشارکت کودکان بشویید و خشک کنید. حالا دور هم جمع شوید. وقت خواندن کتاب فرارسیده است.
سه
کتاب را بلندخوانی کنید. توجه کودک را به طرح جلد، پشت جلد، لوگوی ناشر، اسم نویسنده و تصویرگر کتاب، حالت چهرهی کودکی که روی جلد و پشت جلد کتاب است، جلب کنید. (به نظرت اینجا چه احساسی داره؟ چرا خوشحاله؟ اینجا چرا ناراحت به نظر میرسه؟ بریم ببینیم داستانش چیه…)
پس از خواندن کتاب
میتوانید درمورد این موضوعات با کودکان گفت و گو کنید:
* به نظرت چرا بچهی توی داستان ناراحت و عصبانی شده بود؟
* تاحالا سالاد میوه خوردهای؟ یا آن را درست کردهای؟
* تو اگر یکی بهت میگفت خوب نیستی، چه احساسی پیدا میکردی؟
* به نظرت چه چیزی حال بچهی توی داستان را بهتر کرد؟
* تو چه طعم سیبی را دوست داری؟ اصلاً چه طعم میوهای موردعلاقهی توست؟ (بهتر است از میان میوههایی که خودشان تهیه کردهاند، چند تا را امتحان و دربارهی طعمشان گفتوگو کنند. چند نمونه خوراکیهای طعمدارتر هم میتوانید از قبل آماده کنید تا دربارهی تفاوت طعمها بهتر گفتوگو کنید. مثلاً یک لواشک خیلی ترش، خیار زیادی نمکزده، مربای شیرین و…)
* میتوانید کودکان را در قالب چند گروه با کاربرد میوهها آشنا کنید. هر گروه مأموریتشان تهیهی یک خوراکی از میوهای است که برای آن گروه انتخاب شده است. از گروه بپرسید که به نظرتان با این میوه چه خوراکیهایی میتوانیم درست کنیم؟ بعد برگهی طرز تهیه را به گروه بدهید تا با مشارکت یکدیگر و تسهیلگری شما خوراک را آماده کنند (پنکیک میوهای، سالاد میوه، لواشک میوهای، مربا، کمپوت میوه، تارت میوهای، کیک میوهای، بستنی میوهای، ژلهی میوهای و… ).
* یک مدل فعالیت دیگر که مناسب برگزاری رویداد کتاب است:
برای این کتاب میتوانید یک مهمانی خوشمزه برپا کنید!
روی میز انواع میوهها را بچینید. دو سبد یا کاسهی بزرگ در دو سر میز قرار دهید. بچهها قرار است با گفتوگو و همفکری با یکدیگر میوهها را سوا کنند. یک سبد مخصوص لواشک پختن و یک سبد مخصوص سالاد میوه است. پس از اینکه همهی میوهها در سبدهایشان قرار گرفتند، کمی دربارهی دلایل انتخاب بچهها و قرارگیری هر میوه در سبد مخصوص گفتوگو کنید. حالا بچهها در قالب دو گروه درگیر فعالیت تهیهی لواشک و سالاد میوه میشوند.
(میتوانید مایهی آمادهشدهی لواشک را در ظرفهای کوچک به بچهها بدهید تا با خودشان به خانه ببرند و فعالیت را با خشککردن لواشک در سینی در خانه دنبال کنند.)
در پایان رویداد سالاد میوهی درستشده را نوش جان میکنند و دربارهی طعمهایی که میچشند و احساسشان حرف میزنند. (میتوانید از بچهها بخواهید تا طعمی که احساس میکنند را به تصویر دربیاورند. رنگ انگشتی در اختیارشان بگذارید تا سبد میوهای که روی دیوار کشیده شده را رنگی کنند. مثلاً چشیدن طعم موز برایشان چه رنگی است؟ یا به نظرشان وقتی سیب ترش میخورند احساسشان چه رنگی است؟)
طراح فعالیت:
سارا پورنجاتی؛ گروه مردمک
